ساخت سردخانه سیب زمینی و نگهداری سیب زمینی در آن، امروزه رونق بسیاری پیدا کرده است. کشاورزان قصد دارند محصول برداشتی خود را در سردخانه نگهداری کنند تا در زمان خارج از فصل، با قیمت بالاتری به فروش برسانند. به همین دلیل معمولا یا به تنهایی و یا به صورت مشارکتی با کشاورزان دیگر، تصمیم به احداث سردخانه سیب زمینی می گیرند. در اینجا قصد داریم اطلاعات مفیدی درباره سردخانه سیب زمینی و نگهداری سیب زمینی در سردخانه، در اختیار شما قرار دهیم. با ما همراه باشید.
سیب زمینی
سیب زمینی گیاهی از تیره بادنجانیان که دارای برگ های مرکب و بریده و گل های سفید یا بنفش است. میوه آن کوچک، کروی، قرمز، سته و سمی است؛ اما ریشه سطحی خوراکی دارد که حاوی اندوخته نشاسته زیادی است. سیب زمینی چهارمین محصول کشاورزی کشت شده در جهان پس از ذرت، گندم و برنج است که سرشار از نشاسته و فیبر می باشد.
نزدیک به 4000 نوع سیب زمینی از جمله انواع تجاری معمولی وجود دارد که هر کدام از آن ها دارای ویژگی های خاص کشاورزی یا آشپزی هستند. سیب زمینی غنی از فیبر و پتاسیم است که بیشترین فایده را دارد. آنها به کاهش فشار خون کمک و از قلب محافظت می کنند و حتی به درمان التهاب و بیماری های ناشی از سرطان و روماتیسم کمک می کنند.
مصرف سرانه سیب زمینی در ایران برای هر نفر 43 کیلوگرم است و در غذاهای ایرانی نقش پررنگی دارد. میزان کل تولید سیب زمینی در کشور چهار میلیون و 825 هزار تن است و از میزان حدود 20 تا 25 درصد آن به صورت ضایعات از بین می رود. برای جلوگیری از این اتفاق می توان با انبار کردن و نگهداری استاندارد سیب زمینی در سردخانه اقدام کرد.
5 نکته مهم نگهداری سیب زمینی در سردخانه
نکته اول : برای نگهداری طولانی مدت سیب زمینی در سردخانه حتما سیب زمینی ها را دستچین کنید. سیب زمینی علاوه بر میزان رسیدگی آن، باید سطح یکدستی داشته باشد. پوست سیب زمینی نیز باید فاقد جوانه، لک سبز، گره، خال سیاه و بریدگی باشد. سیب زمینی که دارای لک سبز یا جوانه در سطحش است، نشان دهنده این است که به مدت طولانی در معرض آفتاب قرار گرفته است. این سیب زمینی دیگر خوراکی نیست.
نکته دوم : سیب زمینی برای سالم ماندن در سردخانه، نیاز به رطوبت بالا و چرخش هوا دارد. بنابراین بهتر است در گونی، سطل های فله ای و یا جعبه های چوبی در سردخانه نگهداری شوند. برای نگهداری طولانی مدت سیب زمینی در طولانی مدت می توان از کسیه های کنفی یا کیسه های پلی اتیلنی توری مناسب است زیرا چرخش هوا در بین سیب زمینی ها راحت تر است.
نکته سوم : برای نگهداری سیب زمینی در طولانی مدت، نیاز به فضا و وسایل ذخیره سازی با کیفیت است. تجهیزات با کیفیت و همچنین طراحی اصولی و استاندارد سردخانه، اهمیت بسیار بالایی دارد، به طوری که در تمام طول مدتی که سردخانه پر از محصول است، بدون کوچک ترین مشکلی کار کند.
نکته چهارم : اتاق سردخانه نگهداری سیب زمینی باید دارای شرایط دمایی و رطوبتی خاصی باشد. بسیار مهم است فضای نگهداری سیب زمینی در سردخانه تاریک باشد و به خوبی تهویه شود. دمای نگهداری سیب زمینی در سردخانه در کوتاه مدت حدود 7 تا 10 درجه است. همچنین برای ذخیره طولانی مدت به دمایی حدود 4 درجه سانتی گراد نیاز است.
نکته پنجم : 80% سیب زمینی را آب، 20% آن را مواد جامد (عمدتا نشاسته) و 0.5% آن را سلولز تشکیل می دهد. به ازای هر ماه از نگهداری سیب زمینی، 2% از وزن سیب زمینی ها به دلیل تبخیر آب، کم خواهد شد.
در صورت فراهم کردن شرایط بهینه می توان، سیب زمینی را می توان بین 10 تا 12 ماه نگهداری کرد.
مراحل نگهداری سیب زمینی در سردخانه
- برداشت سیب زمینی : برای برداشت سیب زمینی حتما باید زمین کشاورزی خشک و بدون نم باشد زیرا در این صورت سیب زمینی بعد از برداشت، کپک می زند و فاسد می شود. زمان برداشت سیب زمینی اغلب از مرداد ماه شروع شده و تا مهر ماه نیز ادامه دارد. نشانه زمان برداشت سیب زمینی از بوته آن مشخص می شود. زمانی که بوته سیب زمینی خشک یا پژمرده شود، زمان برداشت آن فرا رسیده است.
- تفکیک و دسته بندی سیب زمینی ها : وجود سیب زمینی های سبز شده، ضربه دیده و خراشیده شده اجتناب نا پذیر است. سیب زمینی های برداشت شده از زمین کشاورزی را باید به 3 دسته سالم و آسیب دیده و سبز تقسیم بندی کرد. سیب زمینی های سبز باید دور ریخته شود. سیب زمینی های آسیب دیده که مستعد فاسد شدن هستند نیز باید سریعا مصرف گردند اما سیب زمینی های سالم را می توان طولانی مدت در سردخانه سیب زمینی انبار کرد.
- نم گیری سیب زمینی : پس از برداشت سیب زمینی و انتقال آنها به انبار، نم گیری آنهاست. لازم است بین 2 تا 6 روز هر روز به مدت 6 تا 8 ساعت فن های سردخانه روشن شود یا در صورت نبود فن، در آن باز گذاشته شود تا نم سیب زمینی گرفته شود. این اقدام روند پوسیدگی سیب زمینی را کند کرده و خاک نیز به راحتی از سطح سیب زمینی جدا می شود.
- هوادهی و التیام دهی سیب زمینی : در این مرحله خاک سطح محصول را پاک می کنند و آن ها را در دمای 15 تا 22 درجه به مدت 6 تا 10 روز هوادهی می کنند که مدت زمان روزانه آن کمتر از 3 ساعت است زیرا باعث از بین رفتن آب میان بافتی و چروک شدگی سیب زمینی می شود. هوادهی جهت جلوگیری از پوسیدگی و التیام صدمات وارد شده به سیب زمینی انجام می شود. این هوادهی که توسط فن های موجود در سردخانه انجام می شود، باعث بسته شدن زخحم های سطح سیب زمینی شده تا آب درون بافتی آن تبخیر نشود.